Cách thưởng thức cà phê trên thế giới

Cà phê có mặt ở hầu hết mọi nơi trên thế giới, nhưng mỗi nơi lại uống theo một cách rất riêng. Người Ý đứng tại quầy, uống một ngụm espresso rồi đi. Người Nhật có thể dành vài phút rót nước thật chậm qua phễu giấy. Ở Istanbul, cà phê được đun trong chiếc ấm đồng nhỏ và phục vụ kèm một ly nước. Còn ở Việt Nam, ta quen ngồi chờ từng giọt phin.

Những khác biệt ấy không chỉ là thói quen. Cách pha quyết định vị cà phê, và vị cà phê lại định hình nhịp sống quanh nó. Bài này điểm qua năm kiểu thưởng thức phổ biến, dựa trên những nguyên tắc ở bài Pha chế cà phê — kỹ thuật & dụng cụ cơ bản.

Espresso — nhịp nhanh của nước Ý

Espresso ra đời ở Ý vào đầu thế kỷ 20 cùng với những chiếc máy pha dùng áp suất. Nước nóng được ép qua lớp bột cà phê mịn, nén chặt trong khoảng 25–30 giây, cho ra một lượng nhỏ cà phê rất đậm với lớp bọt vàng nâu phía trên gọi là crema.

Ở Ý, quán bar cà phê là nơi ghé qua chứ không phải nơi ngồi lâu. Nhiều người gọi một tách espresso, uống ngay tại quầy, trả tiền rồi tiếp tục ngày làm việc. Một vài thói quen thường được nhắc đến:

• Cappuccino thường được uống vào buổi sáng, ít khi gọi sau bữa trưa.
• Espresso uống bất cứ lúc nào, nhất là sau bữa ăn.
• Macchiato là espresso "điểm" một chút bọt sữa.

Espresso cũng là nền của rất nhiều thức uống khác trên thế giới: latte, flat white, americano (espresso pha thêm nước nóng).

Cà phê lọc và pour-over — sự tỉ mỉ của Nhật Bản và Bắc Âu

Cà phê lọc là cách pha đơn giản: nước nóng chảy qua lớp bột cà phê nằm trên giấy lọc hoặc lưới lọc, nhờ trọng lực. Ở nhiều nước châu Âu và Mỹ, máy pha nhỏ giọt là vật dụng quen thuộc trong bếp và văn phòng.

Ở Nhật Bản, pha thủ công bằng phễu và ấm cổ ngỗng đã trở thành một nghệ thuật trong các quán cà phê truyền thống (kissaten). Người pha rót nước thành vòng tròn nhỏ, kiểm soát từng giai đoạn. Phong cách này sau đó lan rộng cùng "làn sóng cà phê thứ ba" — trào lưu coi cà phê như một sản phẩm đặc sản, chú trọng nguồn gốc nông trại, giống cây, cách sơ chế.

Các nước Bắc Âu nổi tiếng với cà phê rang sáng, pha lọc, vị trong và chua thanh. Ở Thụy Điển, khoảng nghỉ uống cà phê kèm bánh ngọt cùng đồng nghiệp hay bạn bè có hẳn một tên gọi riêng: fika.

Cold brew — ly cà phê mát của nước Mỹ

Cold brew là cà phê ngâm trong nước lạnh hoặc nước nhiệt độ phòng khoảng 12–24 giờ, sau đó lọc bỏ bã. Vì không dùng nhiệt, cà phê ít chiết các chất chua gắt, cho vị tròn, mượt, hậu ngọt.

Ngâm cà phê lạnh không phải ý tưởng mới — người Nhật từ lâu đã có kiểu pha nhỏ giọt lạnh qua tháp thủy tinh cao. Nhưng cold brew trở nên phổ biến rộng rãi ở Mỹ từ những năm 2010, khi các quán và hãng đồ uống bán cà phê lạnh đóng chai. Ngày nay nhiều quán ở Việt Nam cũng có cold brew, kể cả các phiên bản pha với Robusta.

Cà phê Thổ Nhĩ Kỳ — di sản trong chiếc ấm nhỏ

Cà phê được xay mịn như bột mì, cho vào chiếc ấm nhỏ có cán dài (cezve) cùng nước lạnh và đường nếu muốn, rồi đun từ từ đến khi nổi bọt. Cà phê được rót cả bột vào tách nhỏ, không lọc. Người uống đợi bã lắng rồi nhâm nhi phần trên.

Cà phê Thổ Nhĩ Kỳ thường được phục vụ kèm một ly nước lọc và đôi khi một miếng kẹo. Văn hóa và truyền thống cà phê Thổ Nhĩ Kỳ đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể năm 2013. Cách pha tương tự cũng phổ biến ở nhiều nước vùng Balkan và Trung Đông.

Moka pot — cà phê đậm của mỗi gian bếp

Moka pot là chiếc ấm nhôm hoặc inox gồm ba phần: ngăn dưới chứa nước, phễu giữa chứa cà phê, ngăn trên hứng cà phê. Khi đun trên bếp, hơi nước đẩy nước nóng đi lên qua lớp bột. Dụng cụ này ra đời ở Ý vào những năm 1930 và nhanh chóng có mặt trong rất nhiều gia đình, vì cho cà phê đậm gần giống espresso mà không cần máy đắt tiền.

Mẹo nhỏ: dùng lửa vừa và nhấc ấm khỏi bếp khi cà phê bắt đầu phun mạnh, ly cà phê sẽ bớt khét.

So sánh nhanh các cách thưởng thức

Việt Nam trên bản đồ thưởng thức

Ít quốc gia có cách pha mang tên riêng như phin của Việt Nam. Chiếc phin nhôm nhỏ, ly cà phê đậm đặc pha cùng sữa đặc và đá đã trở thành một hình ảnh mà nhiều du khách nhớ đến khi nghĩ về Việt Nam. Bài Pha phin — biểu tượng cà phê Việt sẽ kể về chiếc phin, còn Cà phê sữa đá hướng dẫn pha món uống quen thuộc nhất của người Việt.