Cà phê sách

Có những buổi chiều chỉ cần một cuốn sách và một ly cà phê. Không cần đi đâu, không cần nói gì. Cà phê nguội dần theo từng trang, và đến khi ngẩng lên thì đã qua mấy chương. Ở nhiều thành phố Việt Nam, khung cảnh ấy đã thành một kiểu quán riêng: quán cà phê sách.

Bài này nói về mối duyên giữa cà phê và sách, những gì thường thấy ở một quán cà phê sách, và cách tự tạo một góc đọc với ly cà phê ngay tại nhà.

Vì sao cà phê và sách hay đi cùng nhau?

Cà phê và sách có chung một nhịp: cả hai đều không vội được. Một ly phin cần vài phút để nhỏ giọt. Một cuốn sách cần vài giờ, có khi vài tuần, để đọc hết. Khi ngồi với cả hai, người ta tự nhiên chậm lại.

Ngoài ra còn vài lý do rất đời thường:

• Cà phê giữ tỉnh táo. Nhiều người thấy dễ tập trung hơn khi có một ly cà phê bên cạnh, nhất là vào đầu giờ chiều.
• Ly cà phê là "đồng hồ" tự nhiên. Uống hết ly là lúc đứng dậy, vươn vai, rồi quyết định đọc tiếp hay dừng.
• Mùi cà phê tạo cảm giác quen thuộc. Với người hay đọc, mùi cà phê rang gắn với cảm giác yên tâm, "đến giờ đọc rồi".

Quán cà phê sách ở Việt Nam

Không có một khuôn mẫu chung, nhưng quán cà phê sách thường có vài điểm giống nhau:

Khách đến quán cà phê sách cũng đa dạng: sinh viên ôn bài, người đi làm muốn có một buổi chiều cuối tuần yên tĩnh, người viết tìm chỗ ngồi lâu mà không bị làm phiền. Điểm chung là họ đến để ở một mình một chút, giữa nơi có người khác.

Ở quán cà phê sách, người ta thường gọi những món uống được lâu: cà phê đen, cà phê sữa đá, bạc xỉu. Ly cà phê không phải trung tâm, nhưng thiếu nó thì buổi đọc mất đi một phần.

Góc đọc với ly cà phê tại nhà

Không cần một quán đẹp mới đọc được. Một góc nhỏ trong nhà là đủ, nếu có mấy thứ sau:

1. Ánh sáng tốt. Gần cửa sổ ban ngày, hoặc một đèn bàn ánh vàng ấm buổi tối. Đọc thiếu sáng dễ mỏi mắt.
2. Chỗ ngồi thoải mái. Ghế có tựa lưng, thêm một chiếc gối nhỏ. Ngồi được lâu mà không đau lưng.
3. Một mặt bàn nhỏ cho ly cà phê. Đặt ở phía tay không lật trang, có lót ly.
4. Tắt bớt thông báo điện thoại. Đây là điều khó nhất, nhưng có tác dụng nhất.
5. Một ly cà phê pha vừa miệng. Không cần cầu kỳ — quan trọng là bạn thích nó.

Nếu thích nghi thức, hãy pha phin: trong lúc chờ cà phê nhỏ giọt, chọn cuốn sách, mở đến trang đang đọc. Khi ly cà phê xong cũng là lúc bắt đầu. Bài Pha phin — biểu tượng cà phê Việt hướng dẫn chi tiết cách pha.

Nếu muốn nhanh, cà phê hòa tan pha trong một phút vẫn giữ được buổi đọc trọn vẹn. Lượng nước pha thường được ghi trên bao bì.

Chọn cà phê theo kiểu đọc

Mỗi kiểu đọc hợp với một kiểu cà phê khác nhau. Đây không phải quy tắc, chỉ là gợi ý:

• Đọc sách chuyên môn, cần tập trung: một ly cà phê đen nóng, pha vừa, uống chậm.
• Đọc tiểu thuyết vào buổi chiều: cà phê sữa đá — ngọt, mát, uống được lâu.
• Đọc thơ, đọc lại sách cũ: một tách nhỏ, pha nhẹ, uống khi còn ấm.
• Đọc buổi tối: nên chọn ly nhẹ hơn hoặc uống sớm, để caffeine không làm khó ngủ.

Về caffeine, người lớn khỏe mạnh thường được khuyến nghị không quá khoảng 400 mg mỗi ngày (theo EFSA/FDA). Trẻ em, thanh thiếu niên và phụ nữ mang thai nên hạn chế và hỏi ý kiến bác sĩ.

Những thói quen nhỏ của người đọc và uống

Người hay đọc sách bên cà phê thường có vài thói quen nhỏ, tự hình thành theo thời gian:

• Đọc hết một chương mới nhấp ngụm tiếp theo.
• Dùng tấm lót ly làm thẻ đánh dấu trang (dù không nên).
• Ghi chú bên lề những câu thích, kèm vài vệt cà phê "đánh dấu kỷ niệm".
• Gặp đoạn khó thì đứng dậy pha thêm ly, như một cách nghỉ giữa giờ.

Những thói quen ấy không có gì to tát. Nhưng chúng cho thấy ly cà phê không chỉ để uống — nó là một phần của cách người ta dành thời gian cho chính mình.

Đọc tiếp

Cà phê đi cùng sách, cũng đi cùng âm nhạc, cùng những khoảng lặng. Bài Cà phê âm nhạc kể về không gian nghe nhạc bên ly cà phê, còn Cà phê thiền nói về việc uống cà phê chậm rãi, có ý thức.